![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) ![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) ![](http://i.racjonalista.pl/img/ban/ch1.jpg) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
« Państwo i polityka Państwo wyznaniowe, państwo świeckie, państwo neutralne światopoglądowo [2] Autor tekstu: Mirosław Woroniecki
Neutralność państwa
Zasada neutralności światopoglądowej państwa jak i samo
pojęcie państwa neutralnego światopoglądowo jest terminem wypracowanym w drugiej połowie XX wieku jako konsekwencja doświadczeń historycznych, dorobku
orzecznictwa sądowego i potrzeb wyrażających określone interesy polityczne
państw demokratycznych. Na zmianę akcentów w charakterystyce państwa świeckiego
wpłynęły rozwiązania prawne i praktyka organów państwowych polegająca na
angażowaniu się państwa w prowadzenie polityki antyreligijnej przy równoczesnym
głoszeniu własnych koncepcji filozoficznych i narzucaniu ich swoim
instytucjom, funkcjonariuszom i obywatelom. Zasada neutralności państwa
zabezpiecza najpełniej gwarancję wolności sumienia i wyznania jednostki oraz
prawa kolektywne związane ze swoboda wypełniania funkcji religijnych przez Kościoły i związki wyznaniowe stanowiąc również ochronę prawną innych praw człowieka
jak poszanowanie godności, równouprawnienie, prawo do milczenia art.53 ust7
Konstytucji RP niezależnie od faktycznego stanu państwa polskiego, które możemy
zasadnie określać mianem państwa wyznaniowego .
"Neutralność światopoglądowa państwa ( jak twierdzi
dr Ryszard M. Małajny) oznacza jego politykę polegająca na niepromowaniu ani
też niedyskryminowaniu żadnych poglądów należących do tej sfery. Idzie tu
zwłaszcza o poglądy filozoficzne i religijne. Tak pojmowana neutralność
kojarzy się z obojętnością, brakiem zainteresowania, indyferentyzmem lub z niezaangażowaniem. Prawdziwa neutralność nie może być zatem przyjazna lub
nieprzyjazna, ścisła lub nieścisła, życzliwa bądź nieżyczliwa, pełna
względnie niepełna itp. Takie twierdzenie polega na błędzie logicznym. Dany
podmiot albo jest neutralny, albo nie — tertium non datur. Innymi słowy
neutralność nie podlega kwalifikowaniu. Neutralność z przymiotnikiem będzie
więc zawsze neutralnością w sensie fantazyjnym, ale nigdy w ścisłym tego słowa
znaczeniu. Neutralność po to, aby była neutralnością realną, musi być jak
najbardziej indyferentna."
Zasada neutralności światopoglądowej nie wyczerpuje
jednak pojęcia „państwo laickie czy świeckie", nie definiuje go ani się w nim nie zawiera stanowi jedynie podstawę na jakiej nowoczesne państwo świeckie
może najpełniej się urzeczywistnić przestrzegając zasady oddzielenia
strukturalnego, finansowego i prawnego, nie używania i nie odwoływanie się do
symboliki religijnej, nie prowadzenia indoktrynacji teistycznej
jak i ateistycznej, przestrzegania przed uchwalaniem jakichkolwiek aktów
normatywnych wypływających z inspiracji religijnej
lub materialistycznej
Sędziowie Sądu Najwyższego USA w celu należytego
interpretowania zasady neutralności światopoglądowej państwa skonstruowali
specjalne zestawy umożliwiających to testów, spośród których największym
uznaniem cieszy się test świeckiego celu i zasadniczego efektu aktu prawnego,
którego treść przytoczę za opracowaniem dr Pawła Boreckiego zamieszczonym w numerze 5 „Państwa i Prawa" z z 2005 r. nr 5 str. 3-17.
Test ten polega na sprawdzeniu treści aktu prawnego według
czterech kryteriów obejmujących odpowiedzi na następujące pytania:
1.
Czy akt prawny odzwierciedla świecki cel ustawodawczy ?
2.
Czy zasadniczym efektem tego aktu prawnego nie jest popieranie lub
zwalczanie religii?
3.
Czy wykonywanie tego aktu prawnego nie doprowadzi do nadmiernego
wplątania organów państwowych w sprawy religii?
4.
Czy wykonanie tego aktu prawnego nie doprowadzi do ograniczenia
wolności religijnej obywateli?
Neutralność światopoglądowa
państwa nie oznacza jednak kompletnej obojętności wobec wyznań i ich
ignorowania szczególnie w wymiarze praw obywatelskich, lecz zakłada uznanie
ich za trwały element życia publicznego i aktywne w sferze prawodawczej
tworzenie gwarancji dla wolności
praktyki religijnej w systemie pluralizmu wyznaniowego i kulturowego . W sferze
realnej działalności państwa jest to np. umożliwienie posługi religijnej w szpitalach, więzieniach, wojsku itp. albowiem ten obowiązek wywodzi się z gwarantowanej zasady swobody wykonywania praktyk religijnych wynikającej z zasady wolności sumienia i wyznania.
Niezależnie
od zaprzeczenia religijnej wizji świata państwo budujące swoją tożsamość
na zasadzie neutralności światopoglądowej, nie wywierając wpływu na
istnienie i rozwój wierzeń czy aktywności Kościołów i związków
wyznaniowych, zapewniając wolność sumienia i wyznania jednostce, w żaden sposób
nie uwalnia człowieka od religii, gdyż uwolnienie od religii państwa nie
oznacza automatycznie laicyzacji społeczeństwa. Taka współzależność nie
istnieje. Istnieje natomiast historycznie potwierdzona nieskuteczność
wszelkich prób ograniczania bądź rozszerzania zasięgu oddziaływania religii
bądź innego światopoglądu poprzez różne środki przymusu w tym państwowego.
Procesy laicyzacyjne następują z reguły w warunkach pełnej swobody w zakresie praw jednostkowych (wolności sumienia i wyznania) jak i kolektywnych
tj. równouprawnienia organizacji religijnych, ich autonomii i niezależności.
Demokratyczne państwo neutralne światopoglądowo stanowi zatem współcześnie
bezsporną wartość polityczną odpowiadając najlepiej pluralizmowi religijno-światopoglądowemu
nowoczesnych społeczeństw, tworząc zróżnicowany system gwarancji dla
indywidualnych i zbiorowych uprawnień wynikających z wolności sumienia i wyznania. Uznając wszelkie opcje światopoglądowe jednostek jednocześnie
odrzuca je jako przesłanki różnicowania praw politycznych i cywilnych
obywateli, a zapewniając równość traktowania i swobodę działania uznaje
niezależność i autonomię związków wyznaniowych. Pozwala to na stworzenie
przesłanek do uznania takiego państwa za wspólne dobro wszystkich obywateli ,
niezależnie od ich przekonań zapewniając im pełny
katalog uprawnień wynikający z zasady wolności sumienia i wyznania.
1 2
« Państwo i polityka (Publikacja: 02-03-2013 )
Mirosław Woroniecki![](/img/pub/423285001328893674.jpg) Adwokat, specjalista prawa gospodarczego, cywilnego i prawa karnego gospodarczego, historyk doktryn politycznych i prawnych, doradca organizacji pozarządowych. Przewodniczący Rady Stowarzyszenia Dom Wszystkich Polska Liczba tekstów na portalu: 52 Pokaż inne teksty autora Najnowszy tekst autora: Dwie lewice | Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl.
Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie,
bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w
kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.str. 8786 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |