![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) ![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Kultura » Idee i ideologie
Liberalizm i neoliberalizm [2] Autor tekstu: Carlos Quintanilla Yerena
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) Tłumaczenie: Łukasz Czarnecki
Liberał
posiada poglądy zweryfikowane przez doświadczenie na temat tego jak i dlaczego
pewne narody osiągają większy stopień wydajności i rozwoju czy większą
harmonię społeczną. Istota takiego rozumienia polityki i ekonomii nie polega
na wyznaczaniu z góry kierunku, w jakim chcemy by podążało społeczeństwo,
lecz na tworzeniu właściwych instytucji i uwalnianiu sił kreatywnych grup i jednostek tak by właśnie one spontanicznie decydowały o kształcie kursu
historii.
Podstawową
rolą państwa liberalnego powinno być utrzymanie porządku i zagwarantowanie,
by prawa były przestrzegane, a dla osób najbardziej potrzebujących zapewniona
pomoc, by mogli osiągnąć realne
warunki kompetencji. Zapewnienie edukacji i opieki zdrowotnej, szczególnie w trosce o najmłodszych członków wspólnoty — forma zwiększenia kapitału
ludzkiego — powinny być podstawowymi wyzwaniami państwa liberalnego. Innymi słowy,
równość, którą chce ustanowić liberał nie polega na tym, że wszyscy
otrzymają te same rezultaty, lecz na
tym, że wszyscy będą mieli te same szanse i możliwości kompetencji do
otrzymania najlepszych rezultatów. W tym sensie świecka edukacja i dobry system zdrowotny będą zawsze czynnikami i punktami wyjścia do
powstania warunków dostępu do lepszego życia.
Liberał
jest niezaprzeczalnie demokratą i wierzy w rząd większości, ale tylko w ramach prawnych, które respektują niezbywalne prawa mniejszości. Istnieją
prawa naturalne, które nie mogą być obalone decyzją większości.
Demokracja, aby rzeczywiście funkcjonowała musi posiadać system wielopartyjny
oraz powinna być zorganizowana zgodnie z zasadą podziału władzy, w taki
sposób, że równowaga władz uniemożliwi powstanie pozycji dominującej
jednej z instytucji państwa.
Liberalizm
współczesny (nowoczesny lub Neoliberalizm) będzie zawsze odnosił się tylko
do wymiaru ekonomicznego. Przedstawiciele Neoliberalizmu uważają, że wpływ
rządu powinien być zredukowany, albowiem doświadczenie ich nauczyło, że
biurokracja państwowa pasożytniczo się rozwija; popierają klientelizm
polityczny, mają w zwyczaju nadużywać powierzoną im władzę i marnotrawią
zasoby tkwiące w społeczeństwie.
Historia
dowodzi, że państwo musi być silne, by prawo było przestrzegane, by utrzymać
pokój i zgodę miedzy obywatelami, by chronić naród przed zagrożeniami zewnętrznymi i zagwarantować, że wszyscy obywatele będą dysponowali wystarczającymi
środkami, które pozwolą im rywalizować w społeczeństwie.
Neoliberałowie
uważają, w praktyce, że rządzący mają reprezentować interesy całego społeczeństwa,
uprzywilejowując jednakże wyborców, którzy powierzyli im mandat do
sprawowania władzy oraz określone ekonomiczne grupy nacisku.
Liberalizm
powinien zawsze i w sposób permanentny kwestionować zadania sektora
publicznego na wszystkich jego stopniach. Reasumując, wszystkie decyzje rządowe
pociągają za sobą dokładnie obliczalne koszty. Obywatele mają obowiązek i prawo żądać, by w stopniu możliwym wydatek publiczny odpowiadał potrzebom
społeczeństwa a nie partiom politycznym; odnoszę się do powstałych w Meksyku Stowarzyszeń Polityczno-Narodowych (APNs), o charakterze cywilnym celem
prowadzenia działalności kontrolnej w odniesieniu do rządzących wyłonionych z wyborów powszechnych.
Różnice w zakresie realizowania demokracji Z
punktu widzenia ekonomicznego istnieją pewne zbieżności między liberałami i konserwatystami,
jednakże oba nurty rozchodzą się w odniesieniu do wolności
jednostkowych. Przedstawiciele myśli konserwatywnej z trudem podzielają inne
opinie, ponieważ trzymają się wewnątrz reguł przez nich ustanowionych,
wszystko inne jest nieładem. Liberał jest skłonny współżyć z osobą, która
mu się nie podoba, zawsze gotowy do tolerowania zachowań społecznych, które
są dalekie od kryteriów większości. Dla liberała tolerancja jest kluczem do
współżycia i perswazja elementem podstawowym do utworzenia hierarchii.
Ta wizja z trudem przeważa wśród konserwatystów. Przykładem owych różnic
może być drażliwy temat zażywania narkotyków: podczas gdy konserwatyści
próbują je zwalczyć droga represji i zakazu, liberałowie w swojej większości
uważają, że używanie substancji toksycznych przez osoby dorosłe tj.
alkohol, kokaina, tytoń, marihuana oraz inne narkotyki — należy do sfery decyzji
osobistych, i ci, którzy je zażywają nie
powinni być traktowani jak przestępcy, lecz jako nałogowcy, którym należy
zapewnić odpowiednią opiekę medyczną w zakresie detoksykacji, zawsze uwzględniając
każdą decyzję o zaprzestaniu bądź nie swoich nałogów.
Współczesna
demokracja chrześcijańska mimo że nie jest wyznaniowa, wśród swoich
podstawowych założeń przyjmuje koncepcję o transcendentnym wymiarze istoty
ludzkiej. Liberałowie w odróżnieniu są całkowicie po stronie laickości i nie czynią z wyznań religijnych przedmiotu gry. Można być liberałem i wierzącym, liberałem i agnostykiem czy liberałem i ateistą. Religia, w zrozumiały sposób,
nie należy do świata myśli liberalnych (przynajmniej w naszych czasach),
chociaż pozostaje ważne dla liberała głębokie
respektowanie tego aspektu natury ludzkiej.
Dyskurs moralny
Brak
konkretnych i jasnych projektów ze strony lewicy, w obliczu powstania
„Neoliberalizmu", wytworzyło dyskurs moralny w obronie ubogich;
przedstawiciele lewicy postulują, „że rozwiązanie naszych problemów leży w marksizmie czy w jakimś wariancie socjalistycznym".
W
ramach nurtu Neoliberalnego znajdziemy koncepcje o bogactwie i jednocześnie o ubóstwie.
Neoliberałowie przekonują nas, że musimy być świadomi, że rynek nie jest
doskonały. Oczywiście są przegrani i wygrani; w wielu przypadkach jako konsekwencja wyobraźni oraz zdolności innowacyjnej
bardziej kreatywnych i lepiej zorganizowanych agentów ekonomicznych, lecz to
nie unieważnia rynku i w wolnej konkurencji zachodzi proces „destrukcji
kreatywnej", która powinna udoskonalić rzeczy oraz usługi dla korzystającego z nich konsumenta; biorąc pod uwagę to wszystko Neoliberałowie podkreślają,
że „istnieje rynek, gdzie ludzkość osiąga postęp". Możemy
zatem wnioskować, że żaden z Neoliberałów nie studiował dokładnie systemów
produkujących biedę.
Utylitaryzm i prawo natury
Zasady
Liberalizmu można określić z dwóch punktów widzenia: utylitaryzmu oraz
prawa natury. Utylitaryzm jest zasadniczo koncepcją z dziedziny ekonomii; w filozofii wyraża się jako zasada, która pozwala
osiągnąć najwyższy stopień szczęścia
dla wszystkich, podczas gdy prawo natury jest ideą etyczną. Obie są
perspektywami, które czasem wydają się być niezależne między sobą, lecz
dobrze rozumiane są ze sobą związane i komplementarne, nie ma sensu je
rozdzielać. Nie ma tu mowy o dwóch alternatywach nawzajem wykluczających się,
spośród których należy wybrać tylko jedną. Spójny Liberalizm wyraża idee
utylitaryzmu i prawa natury. Wolny rynek ma poczucie wyższości. Nie traktuje
poważnie wolności jednostkowej do podejmowania wyboru, która jest nie mniej
ważna niż skuteczność rynku, albowiem obie są nierozdzielne.
Utylitaryzm
mówi o skuteczności w odniesieniu do celów, środków, ocen i preferencji w działaniu ludzkim. Utylitarysta wskazuje, że liberalny system gospodarczy
wytwarza i rozdziela coraz więcej bogactwa, w odpowiedni sposób rozdziela
zasoby oraz koordynuje w sposób
spontaniczny żądania i możliwości uczestników rynku. Nauka ekonomiczna mówi o tym, że wolny rynek jest jedyną racjonalną formą korzystania z wiedzy
rozrzuconej, praktycznej i cichej agentów ekonomicznych.
Do
praw indywidualnych etyki wolności należą te, które odnoszą się do natury
ludzkiej. Pozwalają one jednostce osiągnąć rozwój i postęp. Prawa są
koncepcjami z wymiaru abstrakcji i są jak użyteczne narzędzia, by unikać i rozwiązywać spory, nie są rezultatem wyabstrahowanych od rzeczywistości mało
użytecznych dywagacji. Różne koncepcje etyki czy systemy normatywne winny być
brane pod uwagę, poza tym że spełniają warunki teoretyczne, w praktyce służą
dzięki swoim skutkom i działaniom, do czego jest konieczne posiadanie znajomości
zachowań ludzkich w sferze ekonomicznej i praktycznej.
Wnioski 1. Zgodnie z naszym dziedzictwem ideologicznym, możemy przyjąć, że we współczesnym
Liberalizmie meksykańskim znajduje się wiele nurtów — od koncepcji humanistycznych, duchowych aż po koncepcje rozwoju myśli oraz
uczucia, świata rozumu oraz świata wartości; dlatego Liberalizm radzi sobie
zarówno z argumentami jak i osobistymi sądami osadzonymi na racjonalnych
zasadach bądź celach.
2. Jak możemy zauważyć Liberalizm jest zarówno systemem
prostym jak i skomplikowanym; opiera się na relatywnie zredukowanych
zasadach. Mimo tego, że Liberalizm w swej pozycji wyjściowej mocno zakłada
istnienie koncepcji wolności w jej wymiarze niepodzielnym, unitarnym czy
integralnym, nie zdołano uniknąć rozwoju jednej ze sfer — wymiaru
ekonomicznego — który ostatecznie zwyciężył. Służyło to do
usprawiedliwienia tych, którzy ignorując pochodzenie oraz wymiar moralny i polityczny wyżej wymienionej ideologii sekularnej, zaczęli podążać w kierunku modernizacji, gdzie Kościół uczestniczy jako instytucja rodem
bardziej z kapitalizmu niż religii.
Jednakże,
istnieje wystarczająca racjonalna podstawa, by wierzyć, że odwrócenie tych
tendencji jest tylko kwestią czasu. Będzie to możliwe nie tylko dzięki trwałemu
wymiarowi moralnemu Liberalizmu czy epistemologicznej dyspozycyjności do
adaptacji do zmian, zbliżenia do dialogu, ucieczki od ślepego fundamentalizmu,
poszukiwania rozwiązań respektujących rzeczywistość czy poprawę błędów,
lecz również dlatego, że ewolucja progresywna społeczeństw rozwiniętych
idzie w kierunku wymiaru ideologicznego, który jest właściwy dla łagodnego
Liberalizmu.
3.
Pozwólmy teraz niech każdy z nas zabierze się do analizy Liberalizmu takiego
jakim on jest, bez obawy i stronniczości. Jestem przekonany, że tam gdzie będzie
miał miejsce ów egzamin, Liberalizm będzie się cieszył wielką popularnością.
4.
Jednostka jest jedynym stworzeniem na ziemi, która prowadzona swoim rozumem wie
dzięki jego zdolnościom, jak wyjść do przodu w środowisku nie tak wrogim.
Wierzyć, że życie jest doliną łez prowadzi do nieznośnego poczucia winy,
co czyni ludzi nieszczęśliwymi. Życie jest tym, czym my chcemy, by ono było.
Postawić na właściwą racjonalną filozofię jest kluczem społeczeństwa
wolnego i zdrowego. Owa filozofia zostałaby określona w zakresie, o którym
pisze Ayn Rand (1905-1982): "By żyć,
człowiek musi działać; by działać, musi wybierać; by wybierać, musi określić
kod wartości; by określić kod wartości, musi poznać kim jest i gdzie się
znajduje — tzn., musi poznać własną naturę (włączając w to środki
poznania) oraz naturę wszechświata w którym działa — tzn., potrzebuje
metafizykę, epistemologię, etykę, w sumie, potrzebuje filozofię. Nie może
uwolnić się od tej konieczności. Jedyna alternatywa, że znajdzie on filozofię,
która go poprowadzi polega na wyborze między rozumem a przypadkiem".
1 2 3 Dalej..
« Idee i ideologie (Publikacja: 13-06-2008 )
Carlos Quintanilla Yerena![](/img/pub/958029001213322538.jpg) Dr nauk prawnych Uniwersytetu Narodowego Autonomicznego Meksyku. Odbył studium z zakresu współpracy międzynarodowej oraz polityki interwencyjnej dla państw rozwijających się w Università Degli Studi di Bologna we Włoszech. Sprawował funkcje publiczne w instytucjach rządowych, m.in. w Prokuratorii Rolnej jako Wicedelegat Prawny i Delegat w Dystrykcie Federalnym, doradca Wiceprokuratora Generalnego ds. Rolnych, Dyrektor Badań Rolniczych i wcześniej doradca dwóch Ministerstw Reformy Rolnej, jak również Wicedyrektor Biura Umów i Gwarancji oraz Dyrektor Studiów specjalistycznych w Ministerstwie Zarządzania. Autor artykułów w wielu czasopismach, m.in.: Gazeta Senatu Republiki, Gazeta Trybunałów Rolnych, Momento Económico, Gazeta Cafés de México, Myśli. W latach 1991-1992 cotygodniowo publikowano jego artykuły w Periódico Excélsior. Wykładowca na uczelniach w Meksyku oraz za granicą, m.in. na Wydziale Nauk Politycznych i Socjologii Uniwersytetu Complutense w Madrycie i na Wydziale Agronomicznym i Leśnym we Florencji. Posiada ponad trzydziestoletnie doświadczenie w tematyce rolnej, aktualnie jest adwokatem w tej materii. Wolnomularz 33 stopnia, Wielki Mistrz Wielkiej Loży Meksyku (2002-2005), Prezydent Meksykańskiej Rady Wolnomularskiej (2005-2007), obecnie ambasador Gran Capitulo de Masones del Real Arco de Ios. | Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl.
Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie,
bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w
kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.str. 5931 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |