![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) ![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Państwo i polityka » Stosunki międzynarodowe » Wojna w Iraku
Raport z polskiej strefy 2003: Administracja [4]
Jednocześnie zauważyć można, iż jedną z form budowania tożsamości
poszczególnych prowincji może stać się ich stosunek do centrum państwa tzn.
Bagdadu. Widoczne to jest w stosunku do kwestii energii elektrycznej. Do tej
pory, w sytuacji niedoboru mocy, Bagdad miał znaczenie priorytetowe. Obecnie
prowincje nie chcą dzielić się energią z Bagdadem i starają się dbać o interes własnych mieszkańców. Można w tym dostrzec bunt przeciw dotąd
wszechwładnemu „centrum" i obronę interesów lokalnych. Oczywiście
kwestie energetyczne nie są najlepszą platformą kształtowania się lokalnej
tożsamości. Wydaje się, że stopniowe godzenie interesów ogólnych i partykularnych w warunkach wolności będzie ważnym obszarem kształtowania się
etosu „obywatela", a nie „poddanego", jak to było w czasach dyktatury. Z pewnością nie będzie to proces łatwy i spodziewać
się można, że jego tłem będzie kluczowa kwestia integralności państwa.
Zapewne wiele formalnych rozwiązań znajdzie się w przygotowywanej konstytucji. Za pewną formę „samorządu lokalnego" paradoksalnie można uznać
struktury plemienne. Szejkowie wywierają wpływ na obsadę powstających rad na
poziomie prowincji. Komunikują się też pomiędzy sobą np. według informacji z dowództwa batalionu amerykańskiego stacjonującego w Diwaniji, odbyło się
spotkanie szejków prowincji al-Qadisija. Takie oddolne inicjatywy w celu
wywierania wpływu na bieg wypadków mogą być traktowane jako przejaw
„lokalnej aktywności obywatelskiej". W każdym razie powstają
struktury irackie, z którymi można konsultować decyzje podejmowane przez
struktury wojskowe i cywilne władze koalicyjne. Oczywiście na etapie okrzepnięcia rad
prowincji, a zwłaszcza w perspektywie wyborów do samorządów lokalnych pojawi
się problem relacji pomiędzy demokratycznymi instytucjami pochodzącymi z wyboru, a strukturami plemiennymi.
Inną namiastką samorządu lokalnego są obecnie funkcjonujące struktury
wojskowe na poziomie prowincji (GST) współpracujące z instytucjami irackimi
(gubernatorem, radą, dyrektorami instytucji publicznych, szkół, szpitali
itp.). Wspólna praca nad projektami mającymi zaspokoić najpilniejsze potrzeby
ludności jest dla strony irackiej swoistą szkołą planowania i zarządzania:
od identyfikacji problemu, opisania go w postaci projektu i oszacowania budżetu
po realizację całego przedsięwzięcia.
Jak wskazuje doświadczenie, podstawową barierą decentralizacji jest niechęć
rządu centralnego do oddawania władzy. Paradoksalnie szansą na przyspieszenie
procesu decentralizacji jest obecna słabość ministerstw i „władzy
centralnej" w Iraku. Wymagający przełamania „opór władzy
centralnej" jest zatem relatywnie mniejszy. Jednocześnie na poziomie
lokalnym podejmuje się wiele inicjatyw zmieniających warunki życia ludzi.
Nadal jednak, zwłaszcza do czasu uchwalenia konstytucji, formalna struktura
państwa jest mocno scentralizowana. Większość dziedzin tradycyjnie pozostających w sferze decyzji władz lokalnych, jest w Iraku przypisana licznym ministerstwom, mającym swoje oddziały na
poziomie prowincji. Scentralizowany pozostaje też przepływ środków.
Centralizacji sprzyja zapewne nierozwiązana kwestia bezpieczeństwa. Powoduje
to, że mieszkańcy Iraku mogą liczyć na to, iż silne „centrum" (ze
strukturami takimi jak wojsko i policja) zagwarantuje im bezpieczeństwo. Jak
powiedział podczas spotkania gubernator prowincji Wasit „kiedyś było
bezpieczniej, ponieważ mieliśmy różne formacje policyjne, służbę
bezpieczeństwa itp."
3.5.2. Możliwa dynamika zmian prowadzących do decentralizacji administracji
publicznej w Iraku
Wydaje się, że kwestia decentralizacji w Iraku będzie dyskutowana w kontekście
obaw o integralność kraju. Przyjęte rozwiązania znajdą zapewne
odzwierciedlenie w przygotowywanej konstytucji. Tak czy inaczej będzie ona
opisywała pewien model docelowy. Poniżej przedstawiono uwagi dotyczące możliwej
dynamiki procesu decentralizacji.
Zmiany związane z decentralizacją państwa i przyjmowaniem przez społeczności
lokalne odpowiedzialności za różne sfery życia publicznego mogą przebiegać
następująco:
* przekazywanie przez gubernatorów wojskowych i GST uprawnień na rzecz
prowincjonalnych struktur CPA;
* CPA,współpracując z RTI i innymi firmami kontraktowanymi przez USAID
(lub pracującym za własne środki np. w porozumieniu z HACC) przekazuje
odpowiedzialność i budżet dotyczący spraw lokalnych instytucjom irackim
(gubernator, rada); jednocześnie niektóre usługi publiczne powinny zostać
zdecentralizowane, co oznacza, że ministerstwa w Bagdadzie powinny zajmować się
ustanawianiem standardów (np. dotyczących edukacji, służby zdrowia, jakości
wody itp.) a nie bezpośrednim nadzorem, budżetowaniem i wykonywaniem zadań,
które lepiej mogą być realizowane na poziomie prowincji, a nawet niższym.
* odbywają się wybory parlamentarne, a potem lokalne (już wówczas lub
przed kolejnymi wyborami powinny powstać struktury samorządu terytorialnego na
szczeblu niższym niż prowincje — np. odpowiedniki naszych powiatów lub gmin);
firmy kontraktowane przez USAID, a przede wszystkim RTI oraz inne organizacje o podobnym profilu wspierają struktury irackie w realizowaniu ich zakresu
odpowiedzialności za sprawy lokalne;
* wysiłek projektów realizowanych przez zewnętrzne organizacje powinien
skupiać się na podnoszeniu umiejętności zarządzania na poziomie lokalnym
przez kadrę iracką np. poprzez specjalistyczne szkolenia dla
„radnych" i urzędników zajmujących się poszczególnymi dziedzinami
usług społecznych (edukacja, pomoc społeczna, służba zdrowia),
administracyjnych (wykonywanie prawa krajowego i lokalnego, planowanie) i komunalnych (dostarczanie energii elektrycznej, wody, usuwanie i utylizacja śmieci,
kanalizacja itp.).
Rekomendacje i wnioski
* Zarówno obecnie dominujące struktury wojskowe (dowództwo batalionów.
GST, Civil Affairs), jak i „schodząca w dół", na poziom prowincji, koalicyjna
administracja cywilna (CPA), a także firmy kontraktowane przez USAID (w tym zwłaszcza
RTI) — wszystkie te instytucje powinny dołożyć starań, by przygotować
powstające władze irackie (rady, gubernatorów) do samodzielnego zarządzania
sprawami lokalnymi. Innymi słowy nie chodzi o to, by Irakijczyków wyręczać,
lecz by stworzyć im warunki do rzeczywistego samo rządzenia się. Oznacza to
stopniowe przekazywanie im uprawnień i stosownych środków finansowych.
* Po uchwaleniu konstytucji i przyjęciu określonego modelu decentralizacji
(tworzenie samorządu terytorialnego) konieczna jest powszechna edukacja
obywatelska w tym zakresie. Jak najwięcej Irakijczyków powinno rozumieć
zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego i swój własny wpływ na sprawy
lokalne (udział w wyborach do władz lokalnych, formy uczestnictwa
obywatelskiego, formy obywatelskiej kontroli władz lokalnych itp.).
* Przeprowadzając proces decentralizacji powinno wykorzystać się udane doświadczenia
państw postkomunistycznych w Europie np. Polski. Doświadczenia te pozwolą
wskazać na możliwe zagrożenia (np. opór „centrum") i zaproponować
odpowiednie środki zaradcze. Konsultanci, specjaliści od decentralizacji,
powinni także pomagać w tej dziedzinie władzom centralnym Iraku (CPA, Rada
Zarządzająca), samo rządzeniem się na poziomie lokalnym. Irak był zarządzany
centralistycznie, co oznacza, między innymi, że wszystkie decyzje dotyczące
prowincji były podejmowane w Bagdadzie. S. Husajn podejmował też osobiście
decyzje dotyczące nominowania urzędników w prowincjach. Tylko on mógł ich
też odwoływać.
* Ponadto istniał dualizm struktur państwowych i partyjnych (BAAS). Niektórzy
Irakijczycy są świadomi tego, że nie będą w stanie od razu przejąć
odpowiedzialności za sprawowanie władzy.
1 2 3 4
« Wojna w Iraku (Publikacja: 03-03-2005 Ostatnia zmiana: 30-01-2011)
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl.
Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie,
bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w
kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.str. 3969 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |