Kościół i Katolicyzm » Historia Kościoła » Kościół w Polsce
Kościół w Legnicy [3] Autor tekstu: Mariusz Agnosiewicz
1689 — przybyli do Legnicy pierwsi jezuici, którzy
doprowadzili do rozniecenia ceremonialnej pobożności (z ich inicjatywy odbyła
się w roku 1691 pierwsza od wielu lat publiczna procesja
Bożego Ciała.
Konwencja w Altranstädt
W związku z ciągłym naruszaniem przez katolików traktatu
westfalskiego doszło do interwencji na rzecz nękanych protestantów legnickich
samego króla szwedzkiego Karola XII. Stało się to możliwe w związku z trwającą
Wielką Wojną Północną (1700-1721), w czasie której działania wojenne
przywiały Karola w pobliże Śląska. Poszkodowani wystosowali do króla, którego
uważali za gwaranta pokojów westfalskich, poselstwo, które zapoznało go z ciężkim
położeniem oraz bezprawnym traktowaniem protestantów. Wskazano, że ich
sytuacja znacznie się pogorszyła po śmierci Jerzego Wilhelma, pozbawiono ich
swobody kultu, najbardziej jednak uskarżano się na liczne konfiskaty kościołów.
Karol interweniował u cesarza, co zaowocowało zawarciem Konwencji w Altranstädt
1 IX 1706 r. Na mocy porozumienia miano zwrócić zagarnięte kościoły w księstwie legnicko-brzesko-wołowskim, a także ziębickim i oleśnickim (łącznie
121 kościołów). Luteranie mieli cieszyć się pełnią praw wyznaniowych i politycznych. Protestanci uzyskali też prawo budowy sześciu tzw. Kościołów
Łaski (co zresztą przyszło im drogo opłacić na rzecz „łaskodawców").
Wprowadzono też zakaz zmuszania protestantów przechodzenia na katolicyzm. Wystarczyło jednak, że „gwarant pokoju
westfalskiego" opuścił okolice Śląska, aby rozpoczęła się zemsta
katolików za wymuszone ustępstwo. Rozpoczęły się szykany protestantów oraz
łamanie nakazów Konwencji. Nic tedy dziwnego, że ciemiężeni z całym
oddaniem popierali przejęcie w Legnicy władzy przez dynastię Hohenzollernów,
która przywróciła na tych ziemiach protestantyzm
Pod panowaniem pruskim (1742-1945)
Pod rządami pruskimi Kościół znów utracił Legnicę. Tym
razem na ponad 200 lat.
1810, 30 X — edykt sekularyzujący dobra Kościoła
katolickiego uczynił wiele dobra dla miasta (adaptowano budynki kościelne na
cele społeczne — dla administracji, oświaty, przemysłu). W Legnicy wywłaszczono
klasztor i kościół Benedyktynek (dziś I LO) oraz zespół budowli należących
bernardynów. Kościół Matki Boskiej Bolesnej po sprzedaniu w prywatne ręce
został rozebrany, a cegła sprzedana. Upaństwowiono poza tym m.in. pałac opatów
lubiąskich (dziś słynne Muzeum Miedzi) oraz budynki administrowane przez
zakon Krzyżowców z czerwoną gwiazdą (na przedmieściu złotoryjskim).
Pozostaje po tym tylko wspomnienie i żal, że do dziś zamiast sekularyzować
dla bra miasta — oddaje się.
1814 — katolików było ponad siedmiokrotnie mniej niż protestantów.
1845 — powstał nowy odłam w legnickim katolicyzmie — gmina
chrześcijańsko-katolicka, która w 1859 zmieniła nazwę na Gminę
Wolno-Religijną
Legniccy katolicy i papieska nieomylność
Kiedy na I Soborze Watykańskim papież uchwalił swą
nieomylność wiele środowisk katolickich było temu zdecydowanie przeciwnych. I tak w 1870 r. wikary legnickiej parafii Jentsch odważył się
opublikować w prasie ogólnośląskiej (nie katolickiej) ...wezwanie do
walki przeciw „kościelnemu absolutyzmowi". Poparły go zwłaszcza
wyższe warstwy legnickiej społeczności katolickiej. W odpowiedzi na tę
postawę władze duchowne suspendowały wikarego, który w maju musiał ulec (jeśli
nadal zamierzał być wikarym), odwołał swoje „wezwanie" i zadeklarował swoje poparcie dla „nieomylności". Został jednak
przeniesiony do innej parafii.
*
ok. 1871 — Legnica stała się centrum baptystów
dla całego lnego Śląska i Poznańskiego
1871 — ewangelicy stanowią 77,9% mieszkańców, katolicy
16,7%, żydzi — 3,8% (podobne proporcje występowały w całym tym okresie)
lata 70. — wyjątkowo ciężkie czasy dla KK w związku
z Kulturkampfem wymierzonym również w Kościół katolicki, w Legnicy
jednak nie ponieśli oni takich strat jak w innych rejonach. Dla Polaków szczęściem w nieszczęściu było to, że ze szkół usunięto zakonników, wygnano również
zakonnice. Kościół dostał ponowne pozwolenie na proboszcza w roku 1889
1873 — rada miejska wprowadziła podatek kościelny
jako datek do podatku dochodowego (na rzecz protestantów)
W drugiej połowie XIX wieku osiedliła się w Legnicy Armia
Zbawienia, która utrzymywała się do drugiej wojny światowej
Kościół po 1945 r.
Niestety nie dysponuję rzetelnym opracowaniem tego okresu (w Monografii...
opisał go ksiądz w sposób stroniący z urzędu od obiektywizmu), toteż
poprzestanę tylko o kilku wydarzeniach i wypowiedziach księdza.
![](/img/strony/jana_sm.jpg)
Barokowy kościół św. Jana z XVIII wieku (stan — lata 70.) — siedziba franciszkanów i Niższego Seminarium Duchownego. Zwróć uwagę na brak wieży.
Uwaga: te i poniższe zdjęcia można zobaczyć w powiększeniu klikając na każde z nich.
Zaraz po wojnie ksiądz Łączyński z parafii św. Jana zamierzył znów ściągnąć
Legnicy jezuitów. Zaplanował dla nich obecny budynek I LO. Na szczęście władze
miasta nie wyraziły na to zgody. Zdecydowano się na sprowadzenie franciszkanów
konwentualnych (skasowanych jeszcze w 1524), którzy po 1956 otworzyli Niższe
Seminarium Duchowne (namiastka szkoły średniej o bardzo niskim poziomie kształcące
od piętnastego roku życia potencjalnych księży). Bracia legniccy są bogaci i skąpi.
Autor szkicu żali się również, że władze miasta poczynają otwierać szkoły o charakterze "ściśle laickim", "bez możliwości
nauczania religii", takie jak ...liceum ogólnokształcące przy ul.
Zielonej. II LO zawsze było najlepszym ogólniakiem w Legnicy, ustępującym być
może jedynie I LO (również będące powodem zmartwień duchowieństwa)
![Rynek. Zwróć uwagę na szyny tramwajowe.](/img/strony/rynek_sm.jpg)
1966 — "Niezwykłym i głęboko poruszającym całe miasto
wydarzeniem, poprzedzonym specjalnymi rekolekcjami, jesienią 1966 r. było Nawiedzenie
Kopii Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej". Jako ciekawostkę
możesz przekonać się, że emocje legniczan związane z nawiedzeniami
popularnych bałwanów nie ustały (przynajmniej na kartach przykościelnych
gazet) nawet po obaleniu komuny.
20 lat przed zagrożeniem powodziowym z 1997 Legnicę opanowała
wielka powódź. Zobacz jak pływano łódką po Rynku.
Sytuacja po obaleniu komuny
"Legnicę zaczęli penetrować wysłańcy egzotycznych
religii wschodnich: Międzynaro we Stowarzyszenie Świa mości Kryszny,
popularnie Hare Kryszna, różnych odłamów buddyzmu czy innych sekt i ruchów parareligijnych. Niestety, najczęściej wiązało się to z destrukcją,
niszczącą psychiczną kondycję młodzieży"...i drenażem kościelnych
sakw
1992 — Legnica stolicą biskupstwa, pierwszy biskup ordynariusz — Tadeusz
Rybak (jak apostołowie Jezusowi, tylko z ekskluzywną furą) 1993 -
Rybak powołał istnienia Wyższe Seminarium Duchowne z siedzibą w Legnicy.
![](/img/strony/kuria_leg.jpg)
Oto pałac Kurii Biskupiej i Wyższego Seminarium Duchownego
Radość legniczan z powodu posiadania w swoim mieście pałacu
biskupa powiększyła niewątpliwie zmiana nazwy ulicy z Fryderyka Szopena na
ul. Kurii Biskupiej, natomiast "zawodówkę z umiejętnością
prowadzenia mszy", jak określił pewien ksiądz Wyższe Seminarium
Duchowne, uświetniło powołanie przy katedrze ...Towarzystwa Przyjaciół Wyższego
Seminarium Duchownego. Choć przy katedrze legnickiej działa wiele organizacji
religijnych skupiających świeckich, w tym:
- Żywy Różaniec
- Wspólnota Miłosierdzia Bożego
- Bractwo Św. Józefa
- Stowarzyszenie Rodzin Katolickich
- Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży
- Eucharystyczny Ruch Młodych
- Społeczny Komitet Ochrony Katedry
- Schola parafialna
- Straż Honorowa Najświętszego Serca Pana Jezusa
- Towarzystwo Przyjaciół Wyższego Seminarium Duchownego
- Apostolat Maryjny
- Wspólnota Krwi Chrystusa
- Akcja Katolicka
- Zespół Charytatywny
- Chór międzyparafialny
- Ministranci i Lektorzy
to mimo wszystko stawiennictwo na niedzielnych mszach w największej
parafii legnickiej nie przekracza 30% (dane z gazety przykatedralnej 1999 r.).
1 2 3
« Kościół w Polsce (Publikacja: 16-05-2002 Ostatnia zmiana: 18-01-2004)
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl.
Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie,
bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w
kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.str. 97 |