![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) ![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Społeczeństwo » Socjologia
Etyczne zagadnienia polityki demograficznej w Europie [3] Autor tekstu: Łukasz Olko
Wykres
7
porównanie PKB per capita (PPP w $) a wskaźnik przyrostu naturalnego w EU-27 w latach 1997-2008
![](http://i.racjonalista.pl/img/strony/lolko12.jpg)
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat, ONZ, MFW oraz FBI
Factbook
Na wykresie 7. Zestawiono zmiany wskaźnika przyrostu naturalnego oraz PKB per
capita mierzonym w parytecie siły nabywczej dolara w latach 1997 — 2008 w krajach EU-27. Na niebiesko zaznaczono także trend zmian dzietności.
W rozpatrywanym okresie, ma miejsce niewielki wzrost uśrednionego wskaźnika
dzietności (o 5%) przy bardzo wysokim wzroście PKB per capita (o 74%).
Współczynnik korelacji pomiędzy wymienionymi wyznacznikami jest także dodatni i wynosi 74%. Pomimo pozytywnego wzrostu wskaźnika dzietności, wciąż jest on
znacznie poniżej prostej zastępowalności pokoleń. W celu osiągnięcia tej
granicznej wartości, konieczny byłby średni wzrost na poziomie 34% (licząc od
stanu z roku 2008).
Rysunek
4. Zmiany populacji Europy w latach 2007-2050
![](http://i.racjonalista.pl/img/strony/lolko13.jpg)
Źródło: J. Krupska, Sytuacja demograficzna Polski na tle
świata i Europy, Warszawa 2005
Rysunek 4.
Ilustruje ubytek obywateli Europejskich przy jednoczesnym masowym napływie
ludności z Afryki i Azji. Duża cześć emigrantów poszukujących lepszych warunków
bytowych zadowala się zasiłkami, które są stosunkowo łatwo dostępne na terenie
zamożniejszych państw Europy w tym Francji, Szwecji i Wielkiej Brytanii. [ 33 ]
Ponadto dzietność wśród
ludności napływowej znacznie przekracza rozrodczość rodzimych mieszkańców oraz
asymilacja kulturowa imigrantów jest ograniczona, [ 34 ]
co w dłuższej perspektywie może doprowadzić do powstania znacznych napięć na tle
religijnym i etnicznym.
3.3Czy jest możliwe odwrócenie tego trendu?
Wykres 8. Współczynnik dzietności a Wskaźnik Rozwoju Społecznego
![](http://i.racjonalista.pl/img/strony/lolko14.jpg)
Źródło: Ed Young. Współczynnik dzietności pnie się znowu w górę w najbardziej rozwiniętych krajach, dostępne w World Wide Web: http://www.racjonalista.pl/
(z dn. 25.03.2010)
Autorem
wykresu 8. jest Mikko Myrskyla z uniwersytetu w Pensylwanii. Na podstawie jego
analizy można wysnuć wniosek iż w najbardziej zaawansowanych stadiach rozwoju
społeczeństw, posiadanie dzieci wraca do łask. Profesor Myrskyla uważa, że
niektóre najbardziej rozwinięte kraje, odwróciły swoje spadające współczynniki
dzietności, prawdopodobnie poprzez poprawę równości płci oraz ułatwienie
kobietom prowadzenia domu, przy jednoczesnym spełnieniu się w karierze
zawodowej. [ 35 ]
Poseł Maciej Płażyński
podkreślał, że „silna rodzina, duchowo i materialnie, to silny obywatel i silne
państwo". [ 36 ] W celu wzmocnienia rodziny politycy mają szeroki wachlarz instrumentów np.:
[ 37 ]
·
Najmocniej stymulującymi są mechanizmy podatkowe,
polegające na uwzględnianiu osób, które podatnik ma na utrzymaniu. Można tu
zastosować iloraz rodzinny lub kwotę wolną od podatku na każde dziecko.
· W większości krajów Europy, stosuje się
powszechne, wypłacane niezależnie od dochodów, tzw. „alokacje" czyli zasiłki o charakterze inwestycji w dziecko . Państwo dopłaca wtedy każdej osobie
wychowującej dziecko, określoną kwotę miesięcznie. Najczęściej, z każdym
kolejnym dzieckiem kwota ta rośnie.
·
Różnego typu zasiłki pomagające w utrzymaniu
dziecka np.: porodowe, z okazji pójścia do szkoły, dla dziecka w wieku
przedszkolnym, dla rodzin o niskich dochodach itp.
·
Urlopy rodzicielskie i macierzyńskie, różnej
długości i w różnym stopniu płatne.
·
Zabezpieczenie emerytalne dla osób, które
pracowały w domu wychowując dzieci.
·
„Karty rodzin dużych" czyli specjalne „karnety"
(powszechne wykorzystywane w krajach Starej Unii) ułatwiające życie rodzinom
wielodzietnym, poprzez zniżki komunikacyjne, do muzeów, kin , teatrów, ośrodków
sportowych itp.
4. Podsumowanie
W ciągu ostatnich 50 lat w Europie, wyraźnie rysuje się trend spadku dzietności. Jednocześnie, zmniejszyła
się liczebność zawieranych małżeństw oraz wzrosła liczba rodzin rozbitych, które
wychowują dzieci samotnie. Najważniejszymi przyczynami takiej sytuacji są:
[ 38 ]
·
wzrost standardu życia i zmniejszająca się liczba
urodzeń,
·
zwiększająca się długość życia (W regionach
rozwiniętych 20% populacji przekroczyła 60 rok życia i do 2050 roku zwiększy się
do 33%. W regionach rozwijających się wskaźnik ten wzrośnie z 8% do 20%.),
·
zwiększająca się liczba osób starszych, wpływają
na zmniejszanie się ilości domowników (Średnia liczba mieszkańców w rodzinie
spadła i wynosi obecnie 2.8 w regionach rozwiniętych.),
·
migracje (175 milionów ludzi (3% światowej
populacji) przebywa poza krajem urodzenia,
· w 2001 roku liczbę uchodźców oszacowano na 20
milionów), „getta" niewykwalifikowanych emigrantów z Afryki oraz Azji,
·
coraz większa ilość rozwodów, osób kohabitujących,
oraz samotnie wychowujących dzieci,
·
kobiety mają mniej dzieci i rodzą je w późniejszym niż dotychczas wieku,
·
wiek zawarcia związku małżeńskiego uległ zmianie i przesunął się z 25 na 29 rok życia we wszystkich regionach świata,
·
rozszerzenie się możliwości zatrudnienia dla
kobiet
Ponadto, Andrzej Brodziak i Irena Krupa w artykule o zdrowiu publicznym,
wymieniają następujące przyczyny zniechęcenia do posiadania więcej jak jednego
dziecka: [ 39 ]
·
Jest to nie eleganckie, nie jest to modne.
·
Będzie to nam ( mi ) przeszkadzało w rozwoju,
kształceniu, zabawie, spotkaniach towarzyskich, wyjazdach, organizowaniu sobie
przyjemności.
·
Pochłonie to wiele moich zasobów finansowych, co
uszczupli „moje osobiste" możliwości.
·
Jest to nudne i nieciekawe.
·
Inni się z takich wielodzietnych rodzin
naśmiewają.
·
Nie ma to sensu w tym nieprzyjaznym, trudnym,
bezsensownym świecie.
Powyższe zjawiska są swoistym
„ostatnim dzwonkiem" dla całej cywilizacji europejskiej. Omówione symptomy
zakłócają podstawowe funkcje rodziny, w tym ekonomiczną, reprodukcyjną i społeczną. Wpływają również negatywnie na jej potrzeby związane z kwestiami
zdrowia, wyżywienia, mieszkalnictwa, pomocy psychicznej i fizycznej oraz rozwoju
osobistego.
[ 40 ] Ponadto poprzez zaburzoną strukturę
demograficzną, w Europie rodzi się groźny konflikt społeczny.
W celu ratowania starego
kontynentu, polityka demograficzna państw Europy, musi uwzględnić powyższe
trendy i potrzeby.
Jednym z rozwiązań może być oparcie strategii demograficznej na chrześcijańskich
fundamentach cywilizacji Europejskiej, uwzględniającej niezbywalną wartość życia
oraz rodzinę jako podstawowy filar tworzący narody. [ 41 ] Z kolei problematyka rodzina oraz edukacyjna powinna wtedy stanowić trzon każdej
polityki socjalnej.
Inna możliwość zachowania równowagi demograficznej Europy to masowy napływ
młodej ludności z krajów o wysokim przyroście naturalnym.
W celu osiągnięcia „populacyjnego optimum" [ 42 ]
możliwe jest także masowe zastosowanie skutecznej kontroli urodzeń czyli:
antykoncepcji, sztucznego zapładniania, oraz sterylizacji.
Kolejny scenariusz jest futurystyczną wizją przyszłości. Poprzez
zrewolucjonizowanie technologii produkcji (zarówno żywności jak i mieszkalnictwa) większość społeczeństwa mogłaby pracować mniej, będąc na
dotychczasowej stopie życia i nie niszcząc środowiska. Trzeba tu zauważyć, że
średnia gęstość zaludnienia Europy [bez Rosji] to 64 os/km2,
natomiast średnia światowa wynosi 45 os/km2 [dla Azji zaś wskaźnik
ten jest najwyższy i wynosi 116 os/km2], wnioskować stąd można, że
miejsca dla wszystkich teoretycznie byłoby wystarczająco. [ 43 ]
5. Bibliografia:
- Andrzej Glass, Harcerska droga do szczęścia,
Główna Kwatera Harcerzy ZHR, Warszawa 2009
- Raport: J. Dorbritz, C. Höhn,
R. Naderi, The Demographic Future of Europe — Facts, Figures, Policies, Results
of the Population Policy Acceptance Study (PPAS), Robert Bosch Foundation,
Stuttgart 2005
- Raport: Michał Boni, Polska 2030. Wyzwania
rozwojowe, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa 2009
- Raport: Europe's demographic
future: facts and figures, Commission of the European Communities, Brussels 2007
- Artykuł: Stanisław Jedynak , Demografia a etyka w perspektywie ekorozwoju — nadzie i niebezpieczeństwa, Lublin 2007
- Artykuł: J. Krupska, Sytuacja demograficzna
Polski na tle świata i Europy, Warszawa 2005
- Artykuł: Irena Kowalska, Sytuacja demograficzna
Polski na tle Europy i świata, SGH, Warszawa 2004
- Raport: Highlights on health
in Latvia, European Commission Health Report on Latvia, Brussels 2001
- Raport : Peteris Zvidrins,
Depopulation in the Baltic states, Centre of Demography, University of Latvia,
2009
- Raport: Konstantinos
Giannakouris, Population and social conditions, Regional population projections
EUROPOP2008, Luxembourg 2010
- Raport: Wyzwania dla narodowej polityki
migracyjnej w kontekście UE., Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa 2004
- Platon, Prawa, Warszawa 1960
- Overpopulation is a myth,
dostępne w World Wide Web: http://pop.org/ (z
dn. 20.06.2010)
- The World Factbook, dostępne w World Wide Web: https://www.cia.gov/
(z dn. 12.03.2010)
- Ed Young, Współczynnik dzietności pnie się znowu w górę w najbardziej rozwiniętych krajach, dostępne w World Wide Web: http://www.racjonalista.pl/ (z dn.
25.03.2010)
- Human Development Report
2009, dostępne w World Wide Web: http://hdrstats.undp.org/
(z dn. 23.05.2010)
- Population Division of the
Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat,
World Population Prospects: The 2008 Revision, dostępne w World Wide Web: http://esa.un.org/unpp/
(z dn. 25.05.2010)
- Towards sustainable and
optimum populations, dostępne w World Wide Web: http://www.optimumpopulation.org/
(z dn. 08.05.2010)
- London School of Economics:
Reduction of world population by between three to five billion people between
now and 2050, dostępne w World Wide Web: http://seeker401.wordpress.com/
(z dn. 25.05.2010)
- Contraception cheapest way
to combat climate change, dostępne w World Wide Web: http://www.telegraph.co.uk/
(z dn. 25.05.2010)
- Pielgrzymka parlamentarzystów na Jasną Górę,
dostępne w World Wide Web: http://kronika.sejm.gov.pl/
(z dn. 25.05.2010)
- prof. n.med. Ludwika Sadowska, Obrona życia -
dziedzictwa jedynego i niepowtarzalnego, dostępne w World Wide Web: http://rodzina.dlapolski.pl/
(z dn. 25.05.2010)
- Joanna Krupska, Polityka rodzinna w Europie,
dostępne w World Wide Web: http://www.zoliborz.eu/
(z dn. 23.05.2010)
- Health Statistics >
Fertility rate, total > births per woman (2002) by country, dostępne w World
Wide Web: http://www.nationmaster.com/
(z dn. 20.05.2010)
- Janusz Anioł, Kiedy upadnie ZUS, dostępne w World
Wide Web: http://www.kurier.wzz.org.pl/
(z dn. 18.05.2010)
- Zadłużenie ZUS w bankach komercyjnych wynosi 1,8
mld zł, dostępne w World Wide Web: http://praca.gazetaprawna.pl/
(z dn. 20.05.2010)
- Tackling Demographic Change,
dostępne w World Wide Web: http://ec.europa.eu/
(z dn. 02.04.2010)
- World Population Features. Long-Range World Population Projections Based on the
1998 Revision, United Nations, 1999; 2004 World Population Data Sheet of the
Population Reference Bureau,
dostępne w World Wide Web: http://www.prb.org
(z dn.
15.05.2010)
- Total Fertility Rate 1995 -
2005: Germany, Ireland, United Kingdom, dostępne w World Wide Web: http://micpohling.wordpress.com/
(z dn. 23.05.2010)
- Danuta Hübner, Europa musi być bliżej obywateli,
dostępne w World Wide Web: http://www.euractiv.pl/
(z dn. 02.04.2010)
- Główne trendy rozwoju rodziny na świecie,
dostępne w World Wide Web: http://www.unic.un.org.pl/
(z dn. 03.04.2010)
- Współczynnik dzietności, dostępne w World Wide
Web: http://pl.wikipedia.org/
(z dn. 05.04.2010)
- Andrzej Brodziak, Irena Krupa, Metodologia
dziedziny „Zdrowie Publiczne" — część III, dostępne w World Wide Web: http://e-learning5.webpark.pl/ (z
dn. 07.04.2010)
- Statistics data, dostępne w World Wide Web: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/
(z dn. 02.04.2010).
1 2 3
Przypisy: [ 33 ] Konstantinos Giannakouris, Population and social
conditions, Regional population projections EUROPOP2008, Luxembourg 2010 [ 34 ] Raport: Wyzwania dla narodowej
polityki migracyjnej w kontekście UE., Centrum Stosunków
Międzynarodowych, Warszawa 2004 [ 35 ] Ed Young, Współczynnik
dzietności pnie się znowu w górę w najbardziej rozwiniętych krajach,
dostępne w World Wide Web: http://www.racjonalista.pl/ (z dn.
25.03.2010) [ 36 ] Pielgrzymka parlamentarzystów na
Jasną Górę, dostępne w World Wide Web: http://kronika.sejm.gov.pl/ (z
dn. 25.05.2010) [ 37 ] Joanna Krupska, Polityka
rodzinna w Europie, dostępne w World Wide Web: http://www.zoliborz.eu/
(z dn. 23.05.2010) [ 38 ] Główne trendy rozwoju rodziny na
świecie, dostępne w World Wide Web: http://www.unic.un.org.pl/ (z dn.
03.04.2010) [ 39 ] Andrzej Brodziak, Irena Krupa,
Metodologia dziedziny 'Zdrowie Publiczne' — część III, dostępne w World
Wide Web: http://e-learning5.webpark.pl/ (z dn. 07.04.2010) [ 41 ] prof. n.med. Ludwika Sadowska,
Obrona życia — dziedzictwa jedynego i niepowtarzalnego, dostępne w World
Wide Web: http://rodzina.dlapolski.pl/
(z dn. 25.05.2010). Andrzej Glass, Harcerska droga do szczęścia, Główna
Kwatera Harcerzy ZHR, Warszawa 2009 [ 42 ] INTERNATIONAL STATEMENT,
dostępne w World Wide Web:
http://www.optimumpopulation.org/
(z dn. 08.05.2010) [ 43 ] Gęstość zaludnienia,
http://pl.wikipedia.org/
(z dn. 20.06.2010).
Overpopulation is a myth. Part 1. The White Pestilence, dostępne w World
Wide Web: http://pop.org/ (z
dn. 20.06.2010) « Socjologia (Publikacja: 04-07-2010 )
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl.
Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie,
bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w
kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.str. 7385 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |